MALI – Natuurbehoud is niet alleen gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, maar ook op eeuwenoude ervaringen van gemeenschappen die in nauw contact leven met hun omgeving. Dat leert ons een bijzondere plek in Mali: de heilige poel van Mountougoula.
Op enkele kilometers van Bamako, in de landelijke gemeente Mountougoula in Mali, ligt de heilige poel van Mountougoula. Deze poel is veel meer dan een waterreservoir. Ze vormt een levend erfgoed waarin natuur, cultuur en gemeenschap met elkaar verweven zijn, en dat al generaties lang.
Voor de inwoners is de poel een plaats van herinnering en spiritualiteit. Tegelijk vervult ze belangrijke ecosysteemdiensten: ze ondersteunt de lokale biodiversiteit, helpt water vast te houden in het landschap en maakt de omgeving veerkrachtiger in tijden van droogte en klimaatverandering.
Evenwicht in gevaar
Vandaag staat dit waardevolle ecosysteem echter onder druk. Veranderende weersomstandigheden, een groeiende druk op natuurlijke hulpbronnen en veranderende gebruikspatronen brengen het natuurlijke evenwicht steeds meer in gevaar. Om de risico’s en mogelijke ingrepen beter te begrijpen, ondersteunde Join For Water een wetenschappelijk onderzoek van het instituut ENI-ABT.
Het onderzoek bracht de hydrologische, hydrogeologische en hydrochemische eigenschappen van de poel in kaart en onderzocht haar kwetsbaarheid. De resultaten moeten alle betrokkenen helpen om onderbouwde beslissingen te nemen en de bescherming van natte gebieden hoger op de agenda te zetten.
Een poel die het leven van mens en natuur ondersteunt
Uit gesprekken met dorpsbewoners blijkt hoe diep de poel verankerd is in de geschiedenis van Mountougoula. Volgens de dorpsoudsten bestond ze al vóór het ontstaan van het dorp zelf. Vroeger stond het water hoger, was de vegetatie rijker en huisvestte de poel een grote verscheidenheid aan dieren, waaronder krokodillen en verschillende vissoorten.
Traditionele regels speelden een belangrijke rol. Rituelen en offers versterkten de band tussen de gemeenschap en de poel, terwijl bepaalde activiteiten verboden waren om het ecosysteem te beschermen. Zo mochten vissen uit de poel niet worden gevangen of geconsumeerd.
Dorpshoofd M. Sassi Doumbia benadrukt het belang van deze tradities:
“We hebben deze poel geërfd van onze voorouders en ze neemt een belangrijke plaats in binnen onze gebruiken en tradities. Vroeger golden verschillende regels voor het gebruik van de poel. Wanneer iemand die regels overtrad, grepen we onmiddellijk in.”
Deze lokale kennis vormt ook vandaag nog een belangrijke troef. Ze toont aan dat natuurbehoud niet alleen gebaseerd is op wetenschappelijke inzichten, maar ook op eeuwenoude ervaringen van gemeenschappen die in nauw contact leven met hun omgeving.
Dr. Karounga Keita van Wetlands International: