ANDES – Hoog in de Andes, op de grens tussen Ecuador en Peru, stroomt de rivier Mayo-Chinchipe. Ruim 230.000 mensen zijn ervan afhankelijk. Door klimaatverandering wordt hun water . De voorbije jaren werkten we met onze partners aan een antwoord dat verder gaat dan losse projectjes: we bekeken de rivier als één geheel, van bron tot monding.
Ingrepen aan de bron met effect voor de hele rivier
Wie een rivier wil beschermen, moet bij de bron beginnen. Bovenaan in de bergen liggen de páramo’s: hoogvlaktes met mossen en grassen die werken als een grote spons. Ze zuigen regenwater op en geven het langzaam weer af. Zo blijft er ook in droge maanden water stromen.
Lager in de vallei wonen de meeste mensen. Ze leven vooral van koffie en vee. Om plaats te maken voor akkers en weides verdwijnt er veel bos. Daardoor dringt er minder regenwater in de grond, spoelt de bodem weg en raakt het water vervuild. En dat merken de mensen die verder stroomafwaarts wonen.
Intussen verandert het klimaat. Wetenschappers verwachten dat het in deze regio tegen 2050 tot 30% minder regent. Droge periodes worden langer, en als het wél regent, valt er vaak te veel tegelijk.
De rivier trekt zich niets aan van de grens tussen Ecuador en Peru. Wat aan de ene kant gebeurt, voelen ze aan de andere kant. Daarom werkten we in dit project met partners uit beide landen samen: Protos Andes, Naturaleza y Cultura Internacional in Ecuador en Peru, de universiteiten van Loja (Ecuador) en Jaen (Peru), en De Watergroep uit Vlaanderen.
Kleine acties op het terrein
Op het eerste gezicht lijkt het project een lijst van losse activiteiten. Een paar voorbeelden:
- Boomkwekerijen. Gemeenschappen kweken zelf duizenden jonge bomen van inheemse soorten, zoals de romerillo, een naaldboom die alleen in deze bergen groeit. Daarmee planten ze bos aan op kale hellingen en verbinden ze losse stukjes bos opnieuw met elkaar, zodat dieren en planten zich weer kunnen verplaatsen.
- Waterbronnen beschermen. Rond bronnen waar dorpen hun drinkwater halen, werden afsluitingen geplaatst en bomen geplant. Zo kan het vee het water niet meer vervuilen en blijft de bodem rond de bron vochtig.
- Afspraken met koffieboeren. Boeren en dorpsgemeenschappen sloten 76 akkoorden om samen bijna 3200 hectare bos en bronnen te beschermen. In ruil krijgen ze begeleiding: hoe ze koffie kweken in de schaduw van bomen, hoe ze bijen houden met inheemse bijtjes zonder angel, of hoe ze het afvalwater van de koffieverwerking zuiveren in plaats van het in de beek te lozen.
- Regenwater opvangen. In het dorp La Carpa kregen 19 gezinnen een opvangtank voor regenwater. Zo hebben ze een reserve als het lang droog blijft.
- De Waterschool. Bijna 200 mensen volgden een opleiding in onze Waterschool: mensen die het drinkwatersysteem van hun dorp beheren, gemeenteambtenaren, vrouwelijke leiders en koffieboeren. Ze leerden hoe klimaatverandering hun water bedreigt en wat ze eraan kunnen doen. 9 op de 10 deelnemers vonden de opleiding nuttig voor hun eigen werk.
- Ongeveer 5.000 mensen in het stroomgebied hebben nu toegang tot veilig drinkwater. Daarnaast kregen nog eens 5.000 mensen ondersteuning bij de koffieteelt, familietuinen, de kweek van kleinvee en andere activiteiten die hun inkomen versterken. We besteedden daarbij bijzondere aandacht aan de positie van vrouwen, zodat zij niet alleen toegang kregen tot deze voordelen, maar ook inspraak hadden in de beslissingen over het gebruik ervan.
