Ik steun
sluit

Samen werken aan een gezonde grond en een levend meer

22 april, 2026

De vrouwen herhalen tijdens de sensibiiliseringsmomenten : "Ons gedrag houdt de aarde gezond." (c) Join For Water - Liesbeth De Baere

Groenteteelt rond het Toho-meer

Aan de oevers van het Toho-meer, in het zuiden van Benin, is sinds vorig jaar het leven van de mensen veranderd. In de dorpen rond het meer hebben vrouwen en mannen samen stappen gezet richting een meer duurzame toekomst. Ze doen dat met een gezamenlijke overtuiging: als je op een ecologisch vriendelijke manier groenten verbouwt, is dat ook gezond voor het meer en het leven rondom je.

Begin 2026 zijn belangrijke werkzaamheden, die startten in het najaar van 2025, afgerond. De tuinbouwgroepen die op verschillende locaties groenten kweken zijn tevreden over het geleverde werk. Dankzij de irrigatiesystemen die op de locaties zijn geïnstalleerd, kunnen ze hun hele terrein water geven, zelfs in tijden van droogte. De oogst is flink gegroeid.

Het Toho-meer ligt in het departement Mono en wordt gedeeld door drie gemeenten: Athiémé, Houéyogbé en Lokossa. Al generaties lang leven de mensen hier van visserij en aquacultuur. Maar de laatste jaren merken ze dat er minder vis zit in het meer en dat de druk op het hele ecosysteem, water, land, drasland, dieren, toeneemt.

Van het meer naar het land

Om het Toho-meer weer zuurstof te geven, zoekt Join For Water samen met de bewoners naar oplossingen, in het project Delta Mono Enabel. Een eind verder, in de kanalen van het Ahémé-meer, waren eerder als 2 visgronden aangelegd binnen hetzelfde project.

Hier rond het Toho-meer draait het rond agro-ecologische groenteteelt. Door landbouwactiviteiten gecontroleerd en ecologisch te organiseren, kan de druk op het meer verminderen. De groenteteelt biedt aan de families een bijkomende, gezonde voedselbron en extra inkomsten.

Agro-ecologie betekent hier: werken met respect voor de bodem, zonder gebruik van chemische meststoffen die het land en het water in het meer vervuilen. Het is een alternatief voor de gangbare methodes tot nu toe.

 

Benin agro-ecologie Lonava
Het Toho meer biedt voedsel en inkomen via visvangst, maar is onderhevig aan vervuiling door intensieve landbouw dicht bij de oevers. (c) Join For Water

 

Concreet in Logbo

Neem nu Logbo, een dorp in de gemeente Lokossa. In het najaar 2025 waren er volop werken aan de gang om gemeenschappelijke groentetuinen in te richten en een irrigatiesysteem aan te leggen. De vrouwen die bij de site van Lonava samengekomen waren verwoordden het zo: “Agro-ecologie is ons gedrag om de aarde gezond te houden.” Het is een slagzin die Gertrude N’bouke hen aanreikte tijdens de sensibiliseringsmomenten van Join For Water.

Gertrude werkt als animator en begeleider in het team van Join For Water dat instaat voor het project Delta Mono Enabel. Hier lees je haar verhaal.

Samen leren en beslissen

In de dorpen rond het meer organiseerde het team bewustmakingssessies met de inwoners en overlegmomenten met lokale actoren.  Tijdens deze bijeenkomsten brachten de bewoners hun kennis, gewoontes, zorgen en verwachtingen samen . Mannen, vrouwen, jongeren en ouderen, samen analyseerden ze de problemen en bespraken ze de nodige maatregelen.

De mensen begrepen snel dat het anders moest: doordat ze te dicht bij de oevers van het meer aan landbouw doen, geraakt het water vervuild en gaat kostbaar drasland rondom het meer verloren. Join For Water stelde voor om in te zetten op groenteteelt die de omgeving meer respecteert en om infrastructuur te voorzien voor irrigatie. Door terreinen in gebruik te nemen die iets verder van het meer liggen, worden oevers en water vanzelf beter beschermd.

Elk dorp telt nu meerdere telersgroepen, waar enkele families aan deelnemen. Zo kan iedereen in het dorp meedoen en werken ze samen op het land. Op regelmatige basis komen de groepen samen, onder begeleiding van Gertrude. Dan worden de kernboodschappen van het project herhaald en doorgegeven. En dat gebeurt op een geanimeerde manier 😊 wat maakt dat de boodschap blijft hangen.

 

“Ze doen het niet omdat wij het vragen”

Gertrude N’bouke woont met haar gezin in Lokossa en legt meerdere keren per week tientallen kilometers af met haar brommer om de activiteiten op te volgen. Dankzij haar achtergrond in fysische geografie en haar sterke band met de gemeenschappen weet ze dingen in beweging te brengen. Ze vertelt hoe de mensen stap voor stap zijn meegegaan in het verhaal, hoe problemen samen werden opgelost en hoe het vertrouwen groeide. “Ze doen het niet omdat wij hier zijn,” legt ze uit, “ze doen het omdat ze begrijpen waarom het nodig is. Dat is het belangrijkste.”

“Agro-ecologie is ons gedrag om de aarde gezond te houden”

Ook Bibiane, een jonge vrouw uit het dorp, stapte overtuigd in het project. Ze vertelt hoe ze via de workshops kennismaakte met agro-ecologische principes en besloot actief mee te doen. En ze doet dat samen met de andere vrouwen in een positieve sfeer. Lees hier hoe de acties haar leven en dat van haar gezin veranderde.

Paulin Togbéy, voorzitter van de groentetelersgroep in Logbo, benadrukt vooral het belang van de infrastructuur. Voorheen waren water en irrigatie grote uitdagingen. Dankzij het project kwam er aangepast materiaal en een doordacht irrigatiesysteem. De groepen telen nu onder andere amarant, tomaat, peper, maïs en lokale bladgroenten. Een deel van de oogst is voor eigen consumptie, de rest wordt in het dorp of op de markt verkocht. Die combinatie zorgt voor voedselzekerheid én inkomsten.

Enthousiast team, actieve bevolking

In het najaar van 2025 waren de infrastructuurwerken in Lonava in volle gang. Ingenieurs, topografen en arbeiders voeren topografische metingen uit en graven irrigatiekanalen. Het is een enthousiast team. Het irrigatiewater zal via een hoofdkanaal, gevoed door het meer of door opvangbekkens, verdeeld worden over secundaire kanalen. Van daaruit kunnen de tuinders hun percelen efficiënt en gecontroleerd water geven.

Ook op de andere locaties in de omliggende dorpen zijn werken bezig of net afgerond. Overal werken de lokale gebruikers actief mee.

Een toekomst die groeit

De resultaten zijn er intussen. Door de positieve ervaringen zijn de mensen gemotiveerd en vastbesloten om samen verder te werken aan een gezonde toekomst voor henzelf en hun leefomgeving. Door de begeleiding en de vormingsmomenten staan ze stevig in de schoenen om het waar te maken.

“Als ik vandaag de resultaten zie en zie wat er rond het Toho-meer gebeurt, ben ik trots. Vooral op het engagement van de mensen,” zegt Gertrude.

 

Tekst en foto’s: Gertrude N’Bouke, Liesbeth De Baere, Gérard Agossevi – (c) Join For Water

Lonava - de activiteiten en resultaten

Nog meer mensen steunen?

Ja, ik doe een gift