Blijf op de hoogte
Educatie Wat we doen Jouw steun telt!
menu
Ik steun
sluit

Een sleutelrol voor cacao

14 juli, 2026

De familie TAMIM SHABANI in Bafwapada voelt het verschil in haar inkkomsten. (c) Destin Itunda - Join For Water

DR Congo – Join For Water introduceert in de provincie Tshopo meer agro-ecologische praktijken die niet alleen voordelen bieden aan de landbouw zelf, maar ook aan de natuur en de bevolking. Partners hierbij zijn BOS+ en Tropenbos.

Een agro-ecologische revolutie in Centraal-Afrika

Jarenlang was de oliepalm dé economische motor van veel plattelandsgebieden in Centraal-Afrika. De teelt bood boeren een relatief snel inkomen en leverde grondstoffen voor de voedings-,  en cosmetica-industrie. Vandaag lijkt dat tijdperk echter stilaan ten einde te lopen. Een nieuwe generatie landbouwers kiest steeds vaker voor cacao, niet in grootschalige monoculturen, maar als onderdeel van agro-ecologische landbouwsystemen die natuur en productie met elkaar verbinden.

Deze verschuiving betekent veel meer dan een verandering van gewas. Het gaat om een diepgaande ecologische, economische en sociale transitie die de toekomst van landelijke gemeenschappen opnieuw vormgeeft.

De oliepalm verliest zijn dominante positie

Na de terugval van andere exportgewassen, zoals rubber, groeide de oliepalm uit tot een van de belangrijkste permanente teelten in verschillende landen van Centraal-Afrika. Maar de sector krijgt steeds vaker af te rekenen met structurele problemen:

  • uitgeputte bodems en een dalende vruchtbaarheid,
  • ziekten, zoals palmverwelking zorgen voor lagere opbrengsten,
  • schommelende wereldmarktprijzen maken het voor kleine producenten moeilijk om een stabiel inkomen te behouden.

Daar komt nog bij dat de milieueffecten van grootschalige palmolieproductie onder een vergrootglas liggen. Ontbossing en verlies van biodiversiteit hebben de reputatie van de sector aangetast, terwijl verouderde plantages steeds minder rendabel worden.

In landen zoals de Democratische Republiek Congo neemt daardoor de interesse van jonge landbouwers af. Waar de oliepalm vroeger symbool stond voor vooruitgang en welvaart, zoeken steeds meer boeren naar duurzamere alternatieven.

Cacao als motor van een nieuwe landbouwvisie

Tegelijk wint cacao snel aan belang. Maar het gaat niet om de traditionele cacaoaanplantingen in monocultuur. De groei zit vooral in agro-ecologische cacaoteelt, waarbij cacaobomen worden gecombineerd met andere gewassen en schaduwbomen.

Deze aanpak creëert een landbouwsysteem dat niet alleen produceert, maar ook ecosystemen herstelt.

DR Congo cacaoteelt

Getuigenis

Drie jaar geleden had ik nooit kunnen denken dat de cacaoteelt de belangrijkste bron van inkomsten voor mijn familie zou worden. Ik heb slechts een halve hectare beplant, maar wat het me vandaag oplevert, overtreft alles wat ik ooit heb meegemaakt: meer dan 400.000 Congolese frank per maand (165 dollar). Bij de eerste oogst heb ik 30 kg droge bonen geoogst, maar vandaag produceer ik ongeveer 50 kg. Voortaan plant ik cacao op al mijn velden en braakliggende grond.

Familie TAMIM SHABANI – Bafwapada

Gezondere bodems en meer biodiversiteit

Agroforestry-systemen met cacao bieden tal van ecologische voordelen. Door verschillende boom- en plantensoorten te combineren, wordt de bodem beter beschermd en verrijkt. De aanwezigheid van schaduwbomen helpt bovendien om water vast te houden en extreme temperaturen te temperen.

Deze systemen dragen bij aan:

  • herstel van de bodemvruchtbaarheid;
  • meer biodiversiteit in landbouwgebieden;
  • minder afhankelijkheid van chemische meststoffen en pesticiden;
  • grotere koolstofopslag;
  • betere weerstand tegen droogte en hevige regenval.

Veel landbouwers herontdekken daarbij traditionele technieken, zoals verbeterde braakleggingen, het gebruik van bomen die stikstof binden in de bodem en de integratie van lokale boomsoorten in hun percelen.

Een veerkrachtiger en winstgevender verdienmodel

Naast de ecologische voordelen biedt agro-ecologische cacaoteelt ook economische kansen.

In tegenstelling tot oliepalmplantages, die vaak aanzienlijke investeringen vereisen, zorgt een divers landbouwsysteem voor meerdere inkomstenbronnen. Boeren kunnen niet alleen cacao verkopen, maar ook fruit, hout, geneeskrachtige planten of honing produceren.

Deze diversificatie vermindert de financiële risico’s wanneer één product slecht presteert of wanneer extreme weersomstandigheden de opbrengsten beïnvloeden.

Bovendien stijgt wereldwijd de vraag naar duurzame cacao.

Een verandering die verder gaat dan landbouw

De omslag naar agro-ecologische cacaoteelt is niet alleen zichtbaar in de velden. Ook binnen de gemeenschappen zelf verandert er veel.

Steeds meer verouderde palmolieplantages worden omgevormd tot cacao-bossystemen. Jongeren tonen groeiende belangstelling voor duurzame landbouwtechnieken en volgen opleidingen rond compostering, natuurlijke plaagbestrijding, schaduwbeheer en het gebruik van lokale zaden.

Voor veel gemeenschappen betekent dit ook een herwaardering van lokale kennis en natuurlijke rijkdommen.

De overgang van oliepalm naar agro-ecologische cacao markeert een belangrijk keerpunt voor de landbouw in Centraal-Afrika.

Deze ontwikkeling staat symbool voor:

  • het einde van een extractief model gebaseerd op monocultuur;
  • de opkomst van regeneratieve landbouw die ecosystemen versterkt;
  • een nieuwe visie op plattelandsontwikkeling, gericht op duurzaamheid en weerbaarheid.

Waar verouderde palmolieplantages het einde van een economisch tijdperk lijken te vertegenwoordigen, kondigen jonge cacaobomen onder een groen bladerdak misschien wel het begin aan van een nieuwe toekomst. Een toekomst waarin landbouw niet alleen voedsel en inkomen oplevert, maar ook bijdraagt aan gezonde bodems, rijke biodiversiteit en sterke plattelandsgemeenschappen.

(c) Foto’s: Destin Itunda – Join For Water

DRC-Cacao Bafwasende