Ik steun
sluit

Wetlands hebben een sleutelrol in klimaatregulering

Foto: Beeldend kunstenaar Tibirusya Rolands (c) maakte tijdens de dialoog live een schilderij. Zijn kunstwerk legde de belangrijkste boodschappen van de dag vast en werd door de panelleden en genodigden ondertekend als symbool voor een collectieve verbintenis tot het herstel van wetlands.

Oeganda: Tweede nationale dialoog Wetlands*

Meer dan 5 miljoen Oegandezen zijn van de natte gebieden of wetlands afhankelijk voor hun drinkwater en de veengebieden in het land slaan naar schatting een kleine 200 megaton, of 200 miljard kg, koolstof op. Hun rol in de klimaatregulering wereldwijd is daarmee enorm.

Join For Water werkt in Fort Portal aan de bescherming en het behoud van de wetlands en is een belangrijke speler in dit verhaal. Daarom organiseerde Join For Water eind oktober al voor de tweede maal een Nationale Dialoog over de bescherming van wetlands. Met als resultaat alvast 2 belangrijke engagementen van de nationale overheid: prioriteit geven aan het herstel van wetlands en aan klimaatadaptatie, en een betere handhaving van de bestaande wetgeving over wetlands.

Dr. Alfred Okot Okidi, permanent secretaris van het ministerie van Water en Milieu, opende de dialoog met een duidelijke boodschap: Oeganda is niet immuun voor de versnellende klimaatcrisis en wetlands blijven een van de belangrijkste verdedigingslinies. Hij benadrukte dat meer dan vijf miljoen Oegandezen voor hun dagelijkse watervoorziening rechtstreeks afhankelijk zijn van wetlands, en dat de veengebieden van Oeganda, die naar schatting 192 megaton koolstof opslaan, een cruciale rol spelen in de regulering van het mondiale klimaat. Zijn woorden onderstreepten de nationale urgentie om wetlandecosystemen te beschermen.

Isaiah Ndungo, landencoördinator van Join For Water, schetste de doelstellingen van de dag:

  • de verbintenissen evalueren van Oeganda in het kader van nationale en internationale regelingen ,
  • ervaringen uitwisselen tussen de regering en partners ,
  • de samenwerking versterken, en
  • de bijdragen aan het standpunt van Oeganda op COP30 (10-21/11/2025) consolideren.

Deze link met mondiale processen kwam de hele dag terug: de uitdagingen voor de wetlands in Oeganda, gaande van aantasting en vervuiling tot slecht gecoördineerde handhaving, gelden overal in het Globale Zuiden, juist op het moment dat hun klimaatregulerende functies het hardst nodig zijn.

Brug tussen internationale conferenties over wetlands en klimaat

De nationale dialoog bouwde voort op discussies tijdens de Ramsar COP15 (23-31/7/2025, de Ramsar COP handelt specifiek over wetlands) in Zimbabwe, waar de deelnemende landen hun toezeggingen voor het herstel van wetlands bevestigden, inclusief behoud en een betere integratie van wetlands in klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen. Het evenement in Oeganda sloeg een brug tussen deze resoluties en de gesprekken tijdens COP30 in Brazilië, waarbij wetlands centraal stonden in de inspanningen voor klimaatadaptatie.

Wetenschap omzetten in beeld en verhaal

Blikvanger van de dag was een kleine tentoonstelling samengesteld door Join For Water, Nature Uganda, het ministerie en partners. De tentoonstelling was bedoeld om wetenschappelijke bevindingen te vertalen naar toegankelijke, menselijke verhalen en was gebaseerd op de inventarisatie van de wetlands in Fort Portal City. Foto’s, verhalen van de gemeenschap en onderzoeksresultaten werden aangevuld met modellen van belangrijke ecosystemen zoals de Mpanga-rivier, displays van Nature Uganda die de rijke biodiversiteit in wetlands laten zien, en rapporten van het Ministerie over de nationale toestand van wetlands.

Opvallend was de maquette van het Wetlands Education Centre, een initiatief van de Kyaninga Forest Foundation, partner van Join For Water en ontworpen door een studente Environmental Design. Een mooi voorbeeld van innovatie door jongeren die een brug slaat tussen onderwijs, natuurbehoud en design.

Stemmen uit de gemeenschap 

Als voorbereiding op de Nationale Dialoog verzamelden Join For Water en partners de mening van kinderen via milieuclubs op scholen. Op postkaarten en met tekeningen deelden zij hun zorgen en hoop voor het behoud van wetlands. Tijdens de nationale dialoog herinnerden deze kaarten eraan dat de achteruitgang van wetlands de jongste generatie rechtstreeks beïnvloedt, en dat zij de gevolgen van de huidige beslissingen zal erven.

Joanita Laker, lid van het 8e Nationale Jeugdparlement van Oeganda, verwoordde het zo:

“Duurzaam gebruik van wetlands moet een inspanning zijn van alle generaties, en de oudere generatie mag haar rol in het opleiden van de jongere generatie in bescherming en behoud niet verwaarlozen.”

Lees verder onder de foto’s

De Nationale Dialoog in beeld (c) Vanessa Thompson

Samenwerking, bestuur en de realiteit op het terrein

Wetlands spelen een essentiële rol in de klimaatbestendigheid.

“Wetlands zijn de superhelden onder alle ecosystemen. Ze beheren te veel, te weinig en te vuil water… als ze gezond zijn.” (Kim Vercruysse, diensthoofd programma’s Join For Water)

Bij een panelgesprek kwamen deze prioriteiten naar boven:

  • Versterking van de handhaving van het beleid.
  • Een betere coördinatie tussen de overheid, maatschappelijke organisaties, financiële instellingen en gemeenschappen.
  • Ondersteuning van gemeenschappen en lokale autoriteiten bij het opzetten van rendabele groene projecten.
  • Jongeren, vrouwen, districtsleiders en lokale kennishouders actief betrekken bij beleidsprocessen.
  • Lacunes in data aanpakken omdat zij een effectieve planning in de weg staan.

Uit de dialoog bleek ook hoe belangrijk het is om de behoeften van de gemeenschap te begrijpen, interventies duidelijk uit te leggen en te erkennen waar de belangen van de betrokkenen met elkaar kunnen botsen.

De dialoog werd afgesloten met een hernieuwde nationale toezegging om:

  • prioriteit te geven aan het herstel van wetlands en klimaatadaptatie,
  • de handhaving van wetten inzake wetlands te versterken,
  • succesvolle benaderingen zoals het Fort Portal-model uitbreiden naar nieuwe gebieden in het land
  • te investeren in groene bestaansmiddelen en capaciteitsopbouw,
  • en een ontwerp van een nationaal standpuntdocument over wetlands voor klimaatactie op te stellen om bij te dragen aan de bijdragen van Oeganda aan COP30.

Met de COP30-onderhandelingen in het achterhoofd, herinnert de Nationale Wetlandsdialoog van Oeganda ons eraan dat zinvolle klimaatactie in eigen huis begint, met gezonde ecosystemen, goed geïnformeerde burgers en sterke partnerschappen.

Wetlands blijven een van de krachtigste natuurlijke bondgenoten van Oeganda in de strijd tegen klimaatverandering, en de bescherming ervan blijft niet alleen een verplichting tegenover de natuur, maar ook een verbintenis ten opzichte van toekomstige generatie.

Foto’s en oorspronkelijke tekst: Vanessa Thompson

* De tweede nationale dialoog in Kampala over wetlands in Oeganda was een organisatie van Join For Water in samenwerking met het Oegandese ministerie van Water en Milieu en Natuur. Het thema was “Wetlands voor klimaatactie”. De dialoog bracht overheidsinstellingen, het maatschappelijk middenveld, ontwikkelingspartners, de academische wereld en lokale vertegenwoordigers samen om na te denken over de nationale vooruitgang, hardnekkige uitdagingen in kaart te brengen en een gezamenlijke visie voor een sterker beheer van wetlands te vast te leggen.

Wetland tekening Tibirusya Rolands