Hefbomen voor aanpassing en mitigatie
Om een antwoord te bieden op de vele factoren die op de watervoorraden wegen en om gemeenschapsinitiatieven te ondersteunen, passen Join For Water en zijn partners oplossingen toe die op de natuur gebaseerd zijn en aangepast aan de lokale realiteit.
Oplossingen op basis van de natuur zijn strategieën die de kracht van de natuur benutten om voordelen te bieden aan gemeenschappen en het milieu. De verschillende acties zijn gebaseerd op natuurlijke processen, zoals het herstel van wetlands voor bescherming tegen overstromingen, herbebossing voor bodem- en waterbehoud en het herstel van mangroves voor kustbescherming. Door deze inspanningen te ondersteunen, wil Join For Water de veerkracht van gemeenschappen en hun omgeving versterken.
Oplossingen voor waterregulering
Join For Water werkt met deze oplossingen in verschillende regio’s. In de uiterwaarden van de rivier Mono (Benin) en de rivier Semliki (Oeganda) implementeren we oplossingen die gericht zijn op bescherming tegen overstromingen en toegang tot water.
Het herstel van de uiterwaarden in Benin en Oeganda draagt bij aan de regulering van de watercyclus: watervoerende lagen worden aangevuld en nemen hun functie als natuurlijke sponzen op. Hierdoor worden overstromingen en droogtes beperkt en de toegang tot grondwater voor extra irrigatie tijdens het droge seizoen wordt verbeterd. Het herstel verbetert de vruchtbaarheid van de bodem en herstelt de leefomgeving van vissen. Dit ondersteunt dan weer het levensonderhoud van de gemeenschappen. Meer informatie over deze specifieke acties vind je hier: Ruimte teruggeven aan rivieren | Join For Water.
Oplossingen voor water- en bodembescherming
Herbebossing en agrobosbouw maken deel uit van het portfolio van Join For Water in bijna alle partnerlanden. Het gaat onder meer om de herbebossing van het Lodouko-woud (Benin), de herbebossing van Andes-ecosystemen met inheemse soorten in Peru en Ecuador, het behoud van heilige bossen in Dangbo (Benin) en de aanleg van agroforestry-percelen met cacaobomen en fruitbomen in de DRC en Oeganda. Herbebossing draagt bij tot de stabilisering van de watercycli door de infiltratie in de bodem te verbeteren en afvloeiing en erosie te verminderen. Op termijn komt dit de beschikbaarheid en kwaliteit van de watervoorraden ten goede en het bevordert de biodiversiteit .
Herbebossing wordt vaak gecombineerd met andere methoden om bodemerosie tegen te gaan. In Mali bijvoorbeeld worden greppels en dijkjes gegraven om de waterafvoer te sturen en worden halvemaanvormige greppels gegraven om regenwater op te vangen en afvloeiing te verminderen. In Burundi wordt het water dat van hellingen stroomt vertraagd door het aanbrengen van contourlijnen in het terrein, waardoor bodemerosie wordt voorkomen. In de DR Congo beschermen erosiedijken een ziekenhuis en woningen in Idiofa.
Hogere bodemvruchtbaarheid
Deze maatregelen dragen bij aan de bescherming van de grond, een betere waterretentie en gezondere ecosystemen. In Oeganda hebben gemeenschappen al gemerkt dat maatregelen voor water- en bodembescherming de vruchtbaarheid van de bodem verhogen. De diversificatie van landbouwbedrijven door middel van agrobosbouw en bijenteelt zorgt voor nieuwe inkomstenbronnen, waarmee essentiële behoeften zoals onderwijs voor kinderen kunnen worden gefinancierd. Ook in Idiofa in de DR Congo hebben agro-ecologische praktijken gezorgd voor duurzame inkomsten voor de gemeenschappen. In Burundi hebben de vermindering van erosie en de verbetering van de landbouwproductiviteit het mogelijk gemaakt om tijdens het droge seizoen groenten te verbouwen.
Oplossingen met meerdere voordelen
Join For Water ondersteunt het herstel van mangroves in Benin, een zeer effectieve natuurlijke oplossing. Mangroves bieden tal van voordelen: ze beschermen kustgebieden tegen stormen en overstromingen, stabiliseren de kustlijn en verbeteren de waterkwaliteit door verontreinigende stoffen te filteren. Door mangroven te herstellen en snelgroeiende bomen te planten voor de duurzame productie van houtskool, voorzien we zowel in de behoeften van het milieu als in de lokale economische ontwikkeling.
Bovendien nemen de gemeenschappen actief deel aan het schoonmaken van de kanalen, die vaak verstopt zijn door woekerende vegetatie, wat bijdraagt aan een betere waterafvoer en de algehele gezondheid van het ecosysteem. Door het schoonmaken van kanalen en landbouwafwateringen is het areaal bouwland vergroot, de bodemkwaliteit verbeterd, aanvullende irrigatie tijdens het droge seizoen mogelijk gemaakt en de opbrengsten van landbouw en visserij verhoogd. Deze maatregelen hebben ook het verkeer op de kanalen verbeterd, het overstromingsrisico verminderd en de gemeenschapsorganisatie versterkt, met name dankzij de sterke betrokkenheid van vrouwen.
“De gemeenschapsorganisatie voor het onderhoud van de Hondji-Bèmbè-site is een groot succes, want dit kanaal behoorde aan het begin van het programma tot de minst onderhouden kanalen. Momenteel behoort het tot de best georganiseerde kanalen. Een ander succes is de betrokkenheid van vrouwen bij de reinigings- en onderhoudswerkzaamheden op de locatie, wat een zeldzaamheid is in de vallei”, aldus Raymond ATINVONON, landbouwer en secretaris-generaal van het technisch comité van de locatie Hondji-Bèmbè, Benin.
Klimaatbestendigheid dankzij op de natuur gebaseerde oplossingen
Nu de klimaatverandering steeds ernstiger wordt, bieden op de natuur gebaseerde oplossingen een essentiële manier om de veerkracht van kwetsbare gemeenschappen te versterken. Door ecosystemen te herstellen en gebruik te maken van natuurlijke processen pakken Join For Water en zijn partners niet alleen de directe milieu-uitdagingen aan, zoals waterschaarste, bodemerosie en overstromingsrisico’s, maar dragen ze ook bij aan de mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering op de lange termijn.
Deze oplossingen, die variëren van herbebossing en het herstel van mangroves tot het herstel van wetlands, dragen bij aan koolstofopslag, verbetering van de biodiversiteit en regulering van de waterkringloop, terwijl ze tegelijkertijd het levensonderhoud en de voedselzekerheid van de lokale bevolking ondersteunen.
Deze initiatieven gaan verder dan louter milieu-interventies: ze versterken de sociale banden, maken gemeenschappen zelfredzaam en bevorderen een duurzaam beheer van hulpbronnen. In een wereld die met toenemende klimaatdruk te maken heeft, vormen op de natuur gebaseerde oplossingen een krachtige en holistische aanpak die milieubescherming, veerkracht van gemeenschappen en duurzame ontwikkeling integreert.
Dankwoord
Wij willen onze collega’s, onze partners en in het bijzonder de leden van de gemeenschappen wier stemmen en ervaringen dit artikel hebben gevormd, hartelijk bedanken.