Ik steun
sluit

Een stabiel inkomen, maar niet ten koste van de natuur

20 februari, 2026

Stanley Kwatirayo begon met bijenteelt en kan er een mooi inkomen uit halen. (c) JESE

Oeganda – Intensieve landbouw brengt schade toe aan de oevers van de Mpanga, maar zonder landbouw hebben de gezinnen die er wonen geen inkomen. Maar het kan anders, dat leren de boeren van de milieu-organisatie JESE, sinds jaren al partner van Join For Water in het stroomgebied van de Mpanga.

JESE, of Joint Efforts to Save the Environment, wil het ecosysteem van de rivier Mpanga herstellen, zonder dat de gezinnen langs de oevers hun stabiel inkomen verliezen. In het district Kitagwenda zijn de mensen mee in het verhaal. Ze doen niet langer aan intensieve landbouw aan de oevers van de rivier maar zetten in op andere activiteiten die hun een mooi inkomen opleveren. Join For Water en zijn partner JESE zien dat de Mpanga zich langzaam herstelt.

Bijenteelt als nieuwe bron van inkomsten

JESE stuurde de verandering aan door boeren te ondersteunen bij het opzetten van activiteiten die de intensieve landbouw vervangen.  Bijenteelt en fruitteelt zijn daarvan 2 goede voorbeelden.

Stanley Kwatirayo, een inwoner van het dorp Kekubo in het subdistrict Kanara, is een van de boeren. Hij gaf de landbouw aan de oevers van de rivier op, na advies van de ambtenaar van het district die verantwoordelijk is voor de natuurlijke hulpbronnen. Nu is Stanley imker en kan hij met zijn gezin leven van de verkoop van honing.

Kwatirayo’s eerste oogst leverde 15 liter honing op, die hij verkocht voor 8.000 Shs* per liter, waarmee hij 120.000 Shs verdiende. Zijn tweede oogst leverde 20 liter op voor 10.000 Shs per liter. “Dit initiatief heeft me doen beseffen dat natuurbehoud en inkomen hand in hand kunnen gaan”, vertelt hij.

James Kawesi leidt een van de bijenteeltgroepen en geeft aan dat de bijenteelt ook de eenheid onder de boeren heeft versterkt. Ze sparen als groep en kunnen dat geld gebruiken voor nieuwe investeringen.

* 4.000 Shs, Oegandese shilling, is ongeveer 1 euro

Oeganda bijenkweker

Getuigenis

Ik boerde vroeger in de bufferzone van de rivier Mpanga, maar nadat ik het advies kreeg om te vertrekken, heeft Jese me ondersteund met 17 bijenkasten. Dankzij deze bijenkasten kan ik voor mijn gezin zorgen met het geld dat ik verdien met de verkoop van honing.

Stanley Kwatirayo, imker, Kebubo, Oeganda

Getuigenis

Na de honingoogst houden we een deel voor de verkoop en de rest wordt verdeeld onder de leden voor consumptie. Als groep hebben we minstens 220.000 Shs kunnen sparen, die we weer in onze activiteiten willen investeren.

James Kawesi, imker, Oeganda

Naast de bijenteelt zijn andere boeren ook begonnen met het kweken van mango’s, wat hun gezinsinkomen een boost heeft gegeven.

Oeganda Kiiza Silasi
Kiiza Silasi.

Ik teel nu mango’s, wat me extra geld oplevert. Ik kan nu ook schoolspullen voor mijn kinderen kopen, iets waar ik voorheen moeite mee had”, vertelt Kiiza Silasi, een boer in het subdistrict Kanara.

Lokale overheden zijn mee betrokken

Het initiatief krijgt ook veel steun van lokale overheden. Moses Musinguzi, medewerker gemeenschapsontwikkeling in Kitagwenda, merkte op dat de bewoners nu meer bereid zijn om zich in te zetten voor natuurbehoud: “De gemeenschap staat positief tegenover dit initiatief en steeds meer boeren sluiten zich aan. Ik ben optimistisch dat dit een grote bijdrage zal leveren aan de bescherming van de rivier.

Op beleidsniveau heeft het ministerie van Water en Milieu toegezegd het werk van JESE aan te vullen, en bufferzones langs de rivier af te bakenen. Frank Kigozi, werkzaam is bij de Albertine Water Management Zone: We dringen er bij de gemeenschap op aan om met ons samen te werken om deze vitale waterbron te beschermen tegen aantasting.”

Vanuit Join For Water benadrukt Consolate Komuhangi: Alle belanghebbenden, en met name districtsleiders en technisch personeel, moeten ervoor zorgen dat de milieuwetten worden nageleefd. Als we positieve verandering willen zien, moet dat bij onszelf beginnen.

JESE blijft verder werken, in samenwerking met het ministerie van Water en Milieu en met steun van Join For Water. Cypriano Mutegeki, projectmedewerker bij JESE: Ons doel is om alle waterbronnen in het stroomgebied van de Mpanga te behouden en duurzaam te beheren.”

Van conflict naar partnerschap

De voordelen zijn nu al zichtbaar: het ecosysteem van de rivier Mpanga wordt langzaam hersteld, terwijl gezinnen langs de oevers een stabiel inkomen verdienen. Wat ooit een conflict leek tussen natuurbehoud en overleven, blijkt nu een partnerschap voor welvaart te zijn.

Door deze inspanningen geeft Kitagwenda het voorbeeld dat milieubescherming en armoedebestrijding inderdaad hand in hand kunnen gaan, en biedt het lessen voor andere districten in Oeganda die afhankelijk zijn van kwetsbare natuurlijke hulpbronnen.

 

Oeganda rivier Mpanga
Wat ooit een conflict leek tussen natuurbehoud en overleven, is nu een partnerschap voor welvaart geworden.

Oorspronkelijke tekst: Ivan Mugisha

Alle foto’s: (c) JESE

Meer over JESE