Haast nergens ter wereld is de waterstress zo groot als in Vlaanderen. Lange periodes van droogte wisselen zich af met extreme regenval en wateroverlast. De voorbije jaren is het inzicht dan ook gegroeid dat we anders moeten omgaan met hemelwater om watertekort en wateroverlast te voorkomen.
Een burger kijkt dikwijls naar de overheid voor oplossingen, terwijl een deel van de oplossingen in private tuinen ligt. Vlaanderen telt bijna 2.500.000 tuinen wat overeenkomt met zo’n 12,5% van de oppervlakte van Vlaanderen (Het GARMON-project). Tuinen vormen daarom een enorm potentieel in strijd tegen waterstress door het opvangen, bufferen en infiltreren van regenwater. Als er te veel verhard is, dringt er minder regenwater in de grond en lopen rioleringen over, wat ook de waterkwaliteit niet ten goede komt.
Om het potentieel van die sponstuinen aan te wenden, zet Join For Water trajecten op met gemeenten om hun inwoners te sensibiliseren en activeren. We beschikken namelijk over een jarenlange expertise in het sensibiliseren rond de mondiale wateruitdagingen. Vanuit een systemische benadering maken we mensen bewust van de individuele verantwoordelijkheid en persoonlijke impact om de waterproblematiek aan te pakken.
Wat is een waterwijs traject voor (een wijk in) je gemeente?
Het doel van een waterwijs traject is de inwoners van je gemeente aan te zetten tot watervriendelijke ingrepen in hun tuin waarbij ze hemelwater opvangen en hergebruiken, bufferen en/of infiltreren.
Het traject zal uit verschillende fases (zie onderaan) bestaan waarbij we inzetten op sensibilisering en participatie om over te gaan tot concrete actie(s). Join For Water beschikt over een groot sensibiliserend aanbod waarvan we gebruik kunnen maken (lezing, waterwandeling, dialoogmoment, waterhuis, workshops … ).
Gedurende de activiteiten en tijdens verschillende participatiemomenten gaan we in gesprek met de inwoners om input te verzamelen. In welke mate zijn ze geïnteresseerd om hun tuin te verblauwen? Welke ingrepen zijn haalbaar? Welke drempels zijn er? Welke ondersteuning hebben zij nodig? …
De bovenstaande vragen worden verwerkt in een actieplan en stimulerende maatregelen. Afhankelijk van de duur van het project worden deze fases continu geëvalueerd, het traject aangepast en nieuwe strategieën uitgeprobeerd.
Het traject wordt vormgegeven in samenwerking met de betrokken diensten van je gemeente, net als de inwoners en andere stakeholders die actief zijn op het terrein om zo meerdere perspectieven, expertises en dus ook meer draagvlak te krijgen.
Het is bovendien onze ambitie om binnen elk traject ook een lokale vereniging te betrekken, net als een school of jeugdbeweging waar we een waterwijze workshop geven. Zo zetten we in op meerdere doelgroepen en netwerken wat leidt tot meer effectieve en duurzame oplossingen.
Voor wie is het Waterwijs traject?
Met het Waterwijs traject richten we ons uiteindelijk op de burger wiens tuin we watervriendelijk en dus klimaatadaptief willen maken. Daarnaast betrekken we ook minimaal één lokale vereniging, net als een school of jeugdbeweging.
De trajecten worden opgestart vanuit het lokaal bestuur, maar gaandeweg worden steeds meer partijen en stakeholders betrokken.
Waarom een waterwijs traject aanvragen?
Als lokaal bestuur draag je een verantwoordelijk in het aanpakken van waterstress, het duurzaam beheer van water en het creëren van een klimaatadaptieve leefomgeving.
Voor het bereiken van de doelstellingen van de Blue-Deal en bijgevolg de gemeentelijke Hemelwater- en droogteplannen, vormen de particuliere tuinen een belangrijk potentieel. Om de inwoners tot gedragsverandering aan te zetten, kan men rekenen op onze uitgebreide expertise.
Praktisch
Een standaardtraject zal uit de volgende fases bestaan:
- Startoverleg
- Bezoek projectsite(s)
- Ontwerpen traject & planning
- Prikkelende (start-)activiteit(en) en mogelijkheid tot participatie
- Herwerking traject op basis van participatiemomenten met de inwoners
- Activerende activiteiten en maatregelen op maat van de inwoners
- Evaluatie van het traject (en bijsturing voor het vervolg van het traject)
Het eigenaarschap, beheer en uitvoering van het Waterwijs traject liggen te alle tijden bij het lokaal bestuur. Dit wil zeggen dat je als gemeente verantwoordelijk bent voor;
- de logistieke organisatie van activiteiten (bv. huur van een zaal, catering, materiaal ..) net als de bijkomende kost daarvan.
- de communicatie naar de inwoners en de bijhorende kosten (bv. drukwerk).
- het aanstellen van een participatieverantwoordelijke die de communicatie met de inwoners opvolgt, bv. wijkregisseur, verantwoordelijke wijkcomité of ander lokaal aanspreekpunt.
- het aanbieden van (financiële) incentives of voorzien van ondersteuning bij activerende maatregelen, bv. ophaling van verharding, burgerbudget, aanstellen van tuincoach, regentonworkshop …
Aan de andere kant mag je van Join For Water de volgende ondersteuning verwachten;
- Begeleiding met het vormgeven van het traject
- Expertise met sensibilisering, participatie en activering
- Diverse bouwstenen die ingezet kunnen worden, zoals een lezing, workshop, waterwandeling, waterdebat …
- Aanleveren en verzorgen van inhoud op participatiemomenten
- Een communicatietoolkit (in opmaak)
Op financieel vlak vragen we een bijdrage afhankelijk van de tijd die nodig is om het participatietraject te ontwerpen en uit te voeren en van het aantal participatiemomenten waaraan deelgenomen wordt. We rekenen 275 euro per dagdeel.
Hoe aanvragen?
Bij interesse voor een waterwijs traject kan je terecht bij onze collega’s Toon (toon.maleve@joinforwater.ngo) en Binte (binte.claes@joinforwater.ngo).