Als we over klimaatverandering spreken, denken we aan stijgende temperaturen. Maar veel gevolgen ervaren mensen via water: te weinig, te veel, te vervuild of op het verkeerde moment. Uit nieuw onderzoek van Join For Water en Indiville blijkt dat veel Belgen ook willen begrijpen wat wateruitdagingen elders in de wereld betekenen.
Klimaatverandering wordt vaak uitgedrukt in graden. 1,5°C. 2°C. Nieuwe temperatuurrecords. Ook de droge zomer bracht het klimaat veel dichterbij: in verdroogde bodems, lage waterstanden en natuur onder druk.
Maar voor miljoenen mensen voelt klimaatverandering niet als een getal op een thermometer. Ze ervaren haar via water.
Regen die niet komt wanneer gewassen die nodig hebben. Langere periodes van droogte. Extreme neerslag. Ecosystemen die onder druk komen te staan. Waterbronnen waarop mensen voor hun voedsel, inkomen en dagelijks leven rekenen, die minder betrouwbaar worden.
Een collega vatte het onlangs eenvoudig samen: “Water is the face of climate change.”
We kijken steeds meer over onze grenzen
Die internationale wateruitdaging houdt ook Belgen bezig.
Uit een bevraging van Indiville in opdracht van Join For Water bij 1.010 Belgen blijkt dat 59% zich zorgen maakt over de invloed van onze consumptie op de kwaliteit van en toegang tot water in kwetsbare gebieden elders in de wereld.
50% wil bovendien meer weten over hoe gemeenschappen wereldwijd omgaan met waterschaarste en wateruitdagingen.
Dat is niet onbelangrijk. Water maakt zichtbaar hoe sterk klimaat, natuur, voedsel en onze manier van leven met elkaar verbonden zijn, over landsgrenzen heen.
Als het klimaat verandert, verandert ook het water
Een veranderend klimaat zet watergebonden ecosystemen verder onder druk. En wanneer die ecosystemen hun veerkracht verliezen, voelen mensen dat.
Landbouwers bijvoorbeeld, wanneer regen onvoorspelbaarder wordt of bodems minder water kunnen vasthouden. Natuurgebieden wanneer lange droge periodes worden afgewisseld met extreme neerslag. Gemeenschappen wanneer de waterbronnen waarvan ze afhankelijk zijn minder betrouwbaar worden.
Daarom gaat duurzaam waterbeheer niet alleen over de vraag hoeveel water er beschikbaar is. Het gaat ook over hoe we omgaan met de landschappen, bodems en ecosystemen die dat water opvangen, vasthouden en zuiveren.
Daar ligt ook een belangrijk deel van de oplossing.
Zo ondersteunen we agro-ecologie, waarbij landbouwers onder meer werken aan gezonde bodems en veerkrachtige ecosystemen. Lees hoe agro-ecologie cacaoboeren helpt om hun omgeving weerbaarder te maken.
En dat verhaal speelt niet alleen ver van huis. Ook in Vlaanderen hebben we landschappen nodig die water kunnen vasthouden wanneer het regent en beschikbaar houden wanneer het droog wordt. Natte natuur geeft water opnieuw ruimte. [→ Ontdek waarom natte natuur belangrijk is.]
En wat kunnen we zelf in beweging zetten?
Ook daar geeft onze bevraging een interessant signaal.
15% van de Vlamingen zegt nog geen actie te hebben ondernomen om de eigen watervoetafdruk te verkleinen, maar is dat wel van plan. Tegelijk heeft slechts 21% actie ondernomen in de eigen tuin om water op te vangen of te laten infiltreren.
Er is dus ruimte om intentie om te zetten in actie. Niet alleen door minder water te gebruiken, maar ook door anders met water om te gaan: het ruimte geven, vasthouden en laten infiltreren.
Water maakt klimaat tastbaar
Misschien moeten we daarom anders over klimaatverandering leren spreken.
Niet alleen over graden, tonnen CO₂ en verre toekomstscenario’s. Maar ook over iets wat mensen overal ter wereld dagelijks ervaren: water.
Want achter droogte, veranderende landbouw, kwetsbare natuur en voedselzekerheid zit telkens opnieuw dezelfde vraag: hoe zorgen we ervoor dat er voldoende en gezond water beschikbaar blijft voor mens en natuur, vandaag én morgen?
Gezonde zoetwaterecosystemen zijn daarbij essentieel. Bodems en landschappen kunnen water beter vasthouden. Natte natuur kan opnieuw ruimte krijgen. Landbouw kan rekening houden met bodem en water. En mensen die van hetzelfde water afhankelijk zijn, kunnen samen afspraken maken over hoe ze het gebruiken en beschermen.
Klimaatverandering krijgt via water een gezicht. Maar water maakt ook oplossingen zichtbaar.
Met dank aan Indiville, dat dit onderzoek uitvoerde ter ondersteuning van Join For Water en zo mee helpt om water hoger op de maatschappelijke agenda te zetten.
